Mobile Menu

Fromage de Herve

Land van Herve

HET LAND VAN HERVE... WIEG VAN DE KAAS VAN HERVE ! 

Dit stukje van de provincie Luik dat zich uitstrekt tussen de Vesder en de Maas en dat in het noorden begrensd wordt door Nederland en in het oosten door Duitsland, is bezaaid met kleine dorpen. Het is het hart van de multiculturele Euregio, ooit het land van de Eburonen, die het samen met hun koning Ambiorix opnamen tegen Julius Caesar.

In dit land hebben alle tijdperken hun sporen nagelaten. De eerste mensen bewerkten er silex, die hier in overvloed aanwezig is. De ‘prehistorische ateliers van het Land van Aubel’ zijn internationaal bekend. Met de komst van de Romeinen ontwikkelden zich grote domeinen die de inwoners ‘villa’ noemden. Het belangrijkste is ongetwijfeld dat van Voeren dat nadien een paleis werd van de Merovingers en de Karolingers. Karel de Grote ging ongetwijfeld op jacht in de grote wouden die toen het plateau bedekten. Was hij niet geboren in Herstal en woonde hij niet in Aken?

Vanaf het jaar 1000 verbrokkelde het gebied in een hele reeks kleine staatjes, het gevolg van de verbrokkeling van de imperiale ‘fiscus’ (staatsbezit) ten voordele van kleine lokale heren. Er waren niet minder dan acht staatjes in het gebied tussen Vesder en Maas. Het Hertogdom Limbourg nam de belangrijkste plaats in, tot het in 1288 ingelijfd werd in het Hertogdom Brabant. Vanaf die periode was het gedaan met de onafhankelijkheid en de politieke rol. De streek werd herleid tot een pion op achtereenvolgens het Bourgondische, Spaanse en Oostenrijkse schaakbord.

Toch bleef de streek op economisch gebied niet achter. Toen in 1216 de Abdij van Le Val-Dieu werd gesticht, betekende dat niet enkel een spirituele sprong voorwaarts, maar ook een economische stimulans vanwege haar landbouwactiviteiten en vooral de ontginning van nieuwe gronden. Vanaf de 16e eeuw werd landbouw stilaan opgegeven en werd de streek vooral weiland. Het zeer vochtige terrein leende zich daar beter toe.

Op het einde van de 17e eeuw waren alle dorpen overgestapt op veeteelt. Toen ontstond ook de markt van Aubel, op de grens van akkerbouw en veeteelt en dus ideaal ontmoetingspunt voor de handel. Ook in deze periode ontwikkelde zich de productie van de kaas van Herve die een lokale bacterie onnavolgbaar maakte.

In de 18e eeuw haalde de rijweg Luik-Aken de streek uit haar isolement. De handel nam toe en ook de industrie ontwikkelde zich: textiel, steenkool, lood, leerlooierijen en schoenfabricatie waren de belangrijkste sectoren.

De 19e eeuw was een belangrijke eeuw voor het Plateau van Herve. Met de aanplanting van fruitbomen in de weiden ontstonden stroop- en ciderfabrieken. Het was het begin van een kwalitatief hoogstaande voedingsindustrie die, na het verval van de traditionele industrie, de reputatie zou vestigen van het Land van Herve en Aubel.

Maar het rijke verleden heeft de huidige bewoners van het plateau een belangrijk en prestigieus erfgoed nagelaten. De ‘Abbaye du Val-Dieu’ is één van de parels. De abdij ligt in de vallei van de Berwinne en heeft een zekere charme behouden door het homogene karakter van haar gebouwen, de zuiverheid van de lijnen en de unieke groene omgeving. Kastelen zijn er bij de vleet. Elk dorp heeft er minstens drie. Zo zijn er de kastelen van Bempt in Moresnet, Streversdorp in Montzen, Crawhez in Clermont, Beauregard in Charneux… Maar vergeten we vooral het indrukwekkende kasteel van Bolland niet, met zijn versterkte boerderij uit de 17e eeuw en zijn herenwoning uit de 18e eeuw. Ook interessant zijn de talloze boerderijen met fraaie hoofdgebouwen die verspreid liggen over het plateau. Overal ziet men natuursteen in de gebouwen, nog een erfenis uit het verleden. In de 17e eeuw overheerste de Maas-renaissance met dikke muren en kleine kruisvensters. In de 18e eeuw verschenen de Franse Lodewijk XIV en Lodewijk XV stijlen. Het was ook de tijd dat de dorpen hun vakwerkhuizen inruilden voor mooie gevels in baksteen en natuursteen. Clermont, Charneux, Aubel, Montzen, Herve… allemaal hebben ze de charme van vroeger behouden en tonen een combinatie van oude gebouwen en moderniteit.

Een tocht door het Land van Herve is een doorlopende verrijking want naast de typische woningen ontdekt men ook kerken, kapellen, oude kruisen en diverse monumenten in het prachtige heggenlandschap.

Op het plateau hebben de stenen een ziel en die zielen hebben ook een gezicht. Ze zijn tot stand gekomen door mensen uit het verleden en het heden, die dit land tot iets bijzonders hebben gemaakt. Hun bijzonderheid? Een vreemde maar volledige assimilatie van de elementen die ingewerkt hebben op hun evolutie. De bewoners van het plateau zijn in de eerste plaats onafhankelijke, vrije mannen en vrouwen die zich goed in hun vel voelen. Zij zijn fier, moedig, werklustig en een beetje perfectionist. Ook al hebben ze soms conservatieve ideeën, zij zijn zeer ondernemend en avant-gardistisch op economisch vlak. Zij houden ook van lekker eten en feesten. Maar altijd primeert de familie! Met dat soort mensen zal men zich niet gauw vervelen.

Ten slotte is op het Plateau van Herve een zekere plaats voorbehouden voor tradities en folklore. Men kan niet naast de oude broederschappen kijken zoals de ‘Confrérie de Saint-Hubert’ in Aubel, bijna 500 jaar oud, en de gastronomische broederschappen zoals de ‘Confrérie du Herve’, de ‘Seigneurie du Remoudou’ of de ‘Confrérie du Lev’gose’. De ‘Cavalcade’ van Herve, meer dan 100 jaar oud, is een parel van de Waalse folklore. En dan zijn er nog de nagelbomen, de kermissen, de markten, de legendes… Ja, de streek bulkt van schatten uit het verleden, een verleden dat nog steeds zeer actueel is. Ook de natuur laat zich niet onbetuigd. Tal van waterloopjes dalen als zilveren draden af van de hellingen naar de valleien in een streek, bezaaid met bomen, kastelen, typische boerderijen en charmante dorpjes die zich vasthechten aan heuvelhellingen of verborgen liggen in dalen… Dat allemaal noemt men in België ‘het Plateau van Herve’.

Thomas Lambiet

Historicus - maart 2002

Naar de website van het Land van Herve

Pictures

Top of the page
Back to the top of the page